Description of the article

Date of publication

30.11.2020


Publisher name

Научен Хронограф


journal name

Научен вектор на Балканите, № 4(10) 30.11.2020


DOI

10.34671/SCH.SVB.2020.0404.0008


Authors

RUS: Керимов Паша-Институт рукописей Национальной Академии Наук Азербайджана,ENG: Kerimov Pasha-Institute of Manuscripts of the National Academy of Sciences of Azerbaijan,AZE: Kərimov Paşa-Əlyazmalar İnstitutu, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası,


Titles

AZE XVIII ƏSR AZƏRBAYCAN ŞAİRİ NƏŞʼƏ TƏBRİZİ VƏ ONUN TÜRKDİLLİ ƏDƏBİ İRSİ

RUS АЗЕРБАЙДЖАНСКИЙ ПОЭТ XVIII ВЕКА НЭШ'Э ТЕБРИЗИ И ЕГО ТЮРКОЯЗЫЧНОЕ ЛИТЕРАТУРНОЕ НАСЛЕДИЕ

ENG THE AZERBAIJANI POET OF THE XVIII CENTURY NESH'E TABRIZI AND HIS TURKISH-LANGUAGE LITERARY HERITAGE


Annotations

AZE XVII əsrin sonları-XVIII əsrdə yaşamış Azərbaycan şairi və alimi Əbdürrəzzaq Nəşʼə Təbrizi yaradıcılığında Saib Təbrizinin davamçısı, “hind üslubu”nun nümayəndəsi olmuşdur. Qaraqoyunlu hökmdarı Cahanşah Həqiqinin nəslindən olan şair dövrünün bir sıra elm sahələrini, xüsusilə də riyaziyyatı mükəmməl bilməsi ilə tanınırdı. XVIII-XIX əsrin təzkirələrində Nəşʼə Təbrizi zəmanəsinin görkəmli şəxsiyyətlərindən biri kimi yad edilmişdir. Təbriz şəhərində doğulub boya-başa çatmış, sonra İsfahana köçərək orada təhsilini davam etdirmiş şair Əfşarlar imperatorluğunun banisi Nadir şah Əfşarın (1688-1747) saray şairi olmuş, bir sıra səfərlərində onu müşayiət etmişdir. Onun bir sıra qəsidələri Nadir şahın göstərişi ilə, müəyyən tarixi hadisələr münasibəti ilə yazılmışdır. Lütfəli bəy Azər, Məhəmməd Kazım Mərvi, Məhəmmədəli Həzin, Səlim Behupali, Mirzə Mahmud Qacar, Şəmsəddin Sami, Dehxuda, Ağa Bozorg Tehrani, Gülçine-Məani kimi müəlliflər Nəşʼənin həyat və yaradıcılığı barədə fikir söyləsələr də, onun anadilli yaradıcılığı barədə məlumat verməmişlər. Şairin divanının İstanbulun Topqapı Sarayı Muzeyində saxlanan əlyazması onun poetik irsi, xüsusilə də anadilli yaradıcılığı barədə fikir söyləməyə imkan verir. 1763-cü ildə köçürülmüş bu divanın əvvəlində Nəşʼənin farsca şeirləri, axır hissəsində Azərbaycan türkcəsində 3 qəsidə, 6 qəzəli (128 beyt) vardır. Bu şeirlər yüksək bədii keyfiyyətlərinə, bir sıra tarixi hadisələrlə bağlı olduğuna, XVIII yüzillikdə Cənubi Azərbaycandakı anadilli poeziya barədə daha ətraflı fikir yürütmək imkan verdiyinə görə böyük maraq kəsb edir.

RUS Абдурраззак Нэш'э Тебризи, азербайджанский поэт и ученый, живший в конце XVII - начале XVIII веков, был последователем Саиба Тебризи и представителем «индийского стиля» в своем творчестве. Поэт, потомок правителя Гарагоюнлу Джаханшаха Хакики, был известен своими обширными знаниями в области многих наук, особенно математики. В комментариях XVIII-XIX веков Нэш'э упоминается как одна из выдающихся личностей Тебризского периода. Поэт родился и вырос в Тебризе, переехал в Исфахан и продолжил там свое образование. Он был дворцовым поэтом Надир-шаха Афшара (1688-1747), основателя империи Афшар, и сопровождал его во многих поездках. Ряд его стихов был написан по указанию Надир-шаха по случаю определенных исторических событий. Такие авторы, как Лутфали бек Азер, Мохаммад Казим Марви, Махаммадали Хазин, Салим Бехупали, Мирза Махмуд Гаджар, Шамсаддин Сами, Деххуда, Ага Бозорг Тегерани, Гульчине-Маани изучали жизнь и деятельность Нэш'а, но не анализировали творчество на его родном языке. Рукопись дивана поэта, хранящаяся в музее дворца Топгапы в Стамбуле, позволяет нам рассмотреть его поэтическое наследие, в том числе на его родном языке. В начале этого дивана, скопированного в 1763 году, находятся персидские стихотворения Нэш'э, в последней части - 3 стиха, 6 газелей (128 стихов) на азербайджанско-тюркском языке. Эти стихотворения представляют большой интерес благодаря своим высоким художественным достоинствам, их связи с рядом исторических событий, а также тому, что они позволяют более подробно рассмотреть и анализировать поэзию Южного Азербайджана в XVIII веке на родном языке.

ENG Abdurrazzak Nesh'e Tabrizi, an Azerbaijani poet and scientist who lived in the late 17th - early 18th centuries, was a follower of Saib Tabrizi and a representative of the "Indian style" in his work. The poet, a descendant of the ruler of Garagoyunlu Jahanshah Hakiki, was known for his excellent knowledge of a number of sciences, especially mathematics. In the commentaries of the 18th-19th centuries, Nash'e is mentioned as one of the outstanding personalities of the Tabriz period. The poet was born and raised in Tabriz, moved to Isfahan and continued his education there. He was the palace poet of Nadir Shah Afshar (1688-1747), the founder of the Afshar empire, and accompanied him on many trips. A number of his poems were written at the direction of Nadir Shah on the occasion of certain historical events. Authors such as Lutfali bey Azer, Mohammad Kazim Marvi, Mahammadali Khazin, Salim Behupali, Mirza Mahmud Gajar, Shamsaddin Sami, Dehhuda, Aga Bozorg Tehrani, Gulchine-Maani commented on the life and work of Nash, but did not consider his work in his native language ... The manuscript of the poet's sofa, kept in the Topgapi Palace Museum in Istanbul, allows us to comment on his poetic legacy, including in his native language. At the beginning of this divan, copied in 1763, there are Persian poems by Nesh'e, in the last part - 3 verses, 6 ghazals (128 verses) in the Azerbaijani-Turkic language. These poems are of great interest due to their high artistic qualities, their connection with a number of historical events, as well as the fact that they allow a broader examination and analysis of the poetry of South Azerbaijan in the 18th century in the native language.


Full article text
09-Kerimov.pdf