Description of the article

Date of publication

29.02.2020


Publisher name

Научен Хронограф


journal name

Хуманитарни Балкански изследвания, № 1(7) 29.02.2020


DOI

10.34671/SCH.HBR.2020.0401.0018


Authors

RUS: Гасанова Парвин Ахмед-Бакинский государственный университет,ENG: Hasanova Parvin Ahmed-Baku State University,AZE: Həsənova Pərvin Əhməd qızı-Bakı Dövlət Universiteti,


Titles

ENG INTUITION AS A COMPONENT OF NON-CLASSICAL RATIONALITY

AZE İNTUİSİYA QEYRİ-KLASSİK RASİONALLIĞIN KOMPONENTİ KİMİ

RUS ИНТУИЦИЯ КАК КОМПОНЕНТ НЕКЛАССИЧЕСКОЙ РАЦИОНАЛЬНОСТИ


Annotations

ENG In philosophical anthropology, reflecting the biological and psychological aspects of human existence, on the one hand, this is the ratio of biological and social, and on the other hand, it is the problem of the connection of the conscious and the unconscious in a person. One of the most pressing problems that we have encountered in scientific and philosophical literature in recent years is the presence of rational and irrational directions in scientific knowledge. Rationality is one of the highest intellectual states, which is inherent in human perception and is an attribute of his thinking. Unconscious actions, which are considered attributes of a person’s cognitive activity, are objective processes, such as rational operations based on biosocial laws that affect different areas of the brain, regardless of the consciousness and will of people. However, unlike rational actions, irrational actions generally do not satisfy people, because they are not given in the desired form. However, as in all rational forms, people in their irrational do not remain outside their consciousness, they are attributes of this activity. Human creativity is based on his cognitive abilities, and the essence of his creativity is revealed in cognitive activity. It is no coincidence that the creative components of a person are affected by both his imagination and their perceived images, both in empirical and theoretical knowledge. They function in the human mind in representations of the ideal type for the future.

AZE Insan varlığının bioloji və psixi tərəflərini əks etdirən fəlsəfi antropologiyada, bir tərəfdən bioloji və sosial, digər tərəfdən bütövlükdə insan problemi ilə bağlı olan məsələlərdən biri insanda şüuri və qeyri şüurinin nisbəti problemidir. Son illər elmi-fəlsəfi ədəbiyyatda təsadüf etdiyimiz ən aktual məsələlərdən biri elmi-idrakda rasional və qeyri-rasional əməliyyatların varlığı təşkil edir. Rasionallıq insan idrakına xas olub və onun təfəkkürünün atributuna çevrilən ən yüksək intellektual vəziyyətlərdən biridir. İnsanın idrakı fəaliyyətinin atributu sayilan qeyri rasional əməliyyatlar da rasional əməliyyatlar kimi obyektiv proseslər olub, insanların şüur və iradəsindən asılı olmayaraq beynin beynin müxtəlif sahələrində təsir göstərən biososial qanunluqlar əsasında baş verirlər. Lakin rasional əməliyyatlardan fərqli olaraq qeyri-rasional əməliyyatlar insanlar üçün məqsədə uyğun forma almadıqlarından bütövlükdə onları təmin etmirlər. Bununla belə hər cür rasional formalar kimi, qeyri-rasional əməliyyatlarda insan şüurundan kənarda qalmayıb, bu fəaliyyətin atributu kimi mövcuddurlar. İnsanın yaradıcılığı onun idraki qabiliyyəti əsasında baş verir, yaradıcılığın mahiyyəti məhz idraki fəaliyyətdə açıqlanır. Təsadüfi deyil ki, insanın yaradıcı komponentləri onun həm hissi təsəvvürlərdən, həm anlayışlı obrazlarında, həm canlı seyrində, həm də empirik və nəzəri biliklərində təsir göstərir. İnsanın şüurunda gələcəyə istiqamətlənən ideal tipli anlayışlarda funksiyalaşır. Burada abstrakt təfəkkürün məhsulu olan və gələcəyin obrazını ehtiva edən hissi təsəvvürlərdə mövcuddur.

RUS В философской антропологии, отражающей биологические и психологические аспекты человеческого существования, с одной стороны, это соотношение биологического и социального, а с другой стороны - это проблема связи сознательного и бессознательного в человеке. Одной из наиболее актуальных проблем, с которой мы столкнулись в научной и философской литературе в последние годы, является наличие рациональных и иррациональных направлений в научном познании. Рациональность - одно из высших интеллектуальных состояний, которое присуще человеческому восприятию и является атрибутом его мышления. Бессознательные действия, которые считаются атрибутами когнитивной деятельности человека, представляют собой объективные процессы, такие, как рациональные операции, основанные на биосоциальных законах, влияющих на различные области мозга, независимо от сознания и воли людей. Однако, в отличие от рациональных действий, иррациональные действия вообще не удовлетворяют людей, поскольку что они не даются в желаемой форме. Однако, как и во всех рациональных формах, люди в своих иррациональных не остаются вне своего сознания, они являются атрибутами этой деятельности. Творчество человека основывается на его познавательных способностях, и в познавательной деятельности раскрывается суть его творчества. Не случайно, что на творческие составляющие человека влияют как его воображение, так и их воспринимаемые образы, как в эмпирическом, так и теоретическом знании. Они функционируют в сознании человека в представлениях идеального типа для будущего.


Full article text
18-hasanova.pdf